گياهشناسي

زعفران گياهي است چند ساله به ارتفاع 10 تا 30 سانتي متر و داراي كُرمي سخت، مدور گوشتدار و پوشيده از غشاهاي نازک و قهوه اي رنگ است. منشاء اصلي آن، نواحي مختلف آسيا بوده، ولي امروزه با توسعه هاي که پرورش آن پيدا نموده در نواحي مختلف يافت مي گردد. از وسط پياز زعفران که در واقع قاعده ساقه گياه محسوب مي شود، تعدادي برگ باريک و دراز خارج مي شود که سطح فوقاني آنها سبز، سطح تحتاني آنها رنگ سبز روشن دارد. از وسط آنها نيز ساقه مولد گل خارج مي شود که در انتها به يک تا سه غنچه مولد گل ختم مي گردد. اين غنچه ها معمولا" در فاصله ماههاي مهر تا آذر مبدل به گل مي شود. گلهاي زعفران ظاهر
لوله اي باريک و منتهي به 6 تقسيم بزرگ به رنگ بنفش و يا بر حسب واريته هاي گياه به رنگهاي گلي و ارغواني دارند. تعداد پرچم آنها 3 و مادگي آنها مرکب از خامه دراز منتهي به كلاله سه شاخه به رنگ قرمز و نارنجي است. 

زعفران موجب سهولت هضم مي شود و به علت داشتن اسانس اثر محرک بر روي سلسله اعصاب دارد. از نظر درماني داراي اثر مسکن بر روي اعصاب سطحي بدن است. زعفران اثر مسکن سرفه در برونشيت هاي مزمن دارد. از زعفران مي توان جهت رفع بيخوابيهاي منشاء تحريکات مغزي، حالات تشنجي ودرد دندان استفاده بعمل آورد. از گذشته هاي دور از اين گياه به عنوان طعم دهنده و چاشني مواد غذايي استفاده شده است.

پراکنش

اين گياه در ايران، اسپانيا، بنگلادش، و هند کشت مي شود.بزرگترين توليد کننده زعفران، ايران مي باشد. و عمدتا" در اکثر شهرهاي استان خراسان به ويژه قائن، گناباد، تربت حیدریه و بيرجند و در فارس و يزد کشت مي شود.

زعفران ایران به كجا می‌رود؟

«دست هاى ناسالم در سیستم تجارت زعفران ایران، باعث افت قیمت زعفران در داخل و خارج از كشور شده است.» علی رغم این که بیش از 80 درصد زعفران تولیدی دنیا در ایران کشت می شود اما اسپانیا مقام نخست را در صادرات این محصول دارد .

     ایران با تولید سالیانه 170 تن زعفران خشک ، 81 درصد از تولید جهانی این محصول را در اختیار دارد .
    این در حالی است که کشور اسپانیا با تولید 12 درصد تولید جهانی ، مقام دوم را پس از ایران به خود اختصاص داده و 15 تن دیگر نیز توسط سایر کشورها تولید می شود .
    
    اسپانیا با آنکه خود دومین تولید کننده زعفران جهان به شمار می رود اما دومین وارد کننده زعفران ایران نیزاست. این کشور به دلیل نزدیکی به بازار مصرف و ارتباط تجاری اش با سایر کشورها قدرتمندترین تاجر زعفران در جهان است ، به طوری که بیش از 80 درصد زعفران صادراتی ایران وارد اسپانیا شده و پس ازبسته بندی مجددا وبا قیمت بیشتر صادر می شود .
    محمد جواد رضایی رییس اتحادیه صادر کنندگان زعفران ، عدم توجه مسوولان را به تولید و صادرات زعفران موجب از دست دادن جایگاه ایران در زمینه تولید این محصول در دنیا عنوان کرده و می گوید : در گزارش سازمان خوار و بار جهانی (فائو) در مورد تولید کنندگان زعفران در دنیا ، تنها نام کشورهای اسپانیا، یونان و منطقه کشمیر که تولید آنها روی هم به ده تن هم نمی رسد ، آمده است .
     کارشناسان معتقدند ، برداشت سنتی و غیرعلمی زعفران و مشکلات بسته بندی و بازاریابی حضور ایران را در عرضه این محصول در بازارهای جهانی به خطر انداخته است .